Wiadomości

stat

Niezwykły spektakl w wagonach towarowych. Recenzja "Ucieczki - Flucht"

Spektakl "Ucieczka - Flucht" częściowo rozgrywa się przed, a częściowo w wagonach towarowych,


Twórcy i realizatorzy spektaklu "Ucieczka - Flucht" dokonali rzeczy, wydawać by się mogło, niemożliwej. W ciągu godziny opowiedzieli historię II wojny światowej w sposób niezwykle mądry i wyważony. Powstał przejmujący teatralny dokument, opisujący życie przed, w trakcie i po wojnie na podstawie relacji ludzi, którzy ją pamiętają.



Choć spektakl "Ucieczka - Flucht", przygotowany przez niemiecki teatr Das Letze Kleinot oraz Teatr Gdynia Główna, reklamowany był jako spektakl w wagonach towarowych, faktycznie w wagonach rozgrywa się tylko niewielka, choć kulminacyjna (i zarazem zdecydowanie najlepsza) część spektaklu. Większość przedstawienia poświęconego II wojnie światowej, widzianej z perspektywy osób, które ją przeżyły, publiczność obserwuje przed taborem kolejowym.

Najtrudniejszym zagadnieniem, z jakim musieli zmierzyć się twórcy spektaklu, było to, jak opowiadać o II wojnie światowej - przecież w każdym kraju na wojnę patrzy się inaczej, jej pamięć różnie jest kultywowana, wreszcie rola Polaków, Niemców, Rosjan czy Litwinów w każdym z państw postrzegana jest odmiennie. Twórcy zdecydowali się na doskonałe rozwiązanie. Zrezygnowali z całego politycznego tła opowieści, a skupili się tylko i wyłącznie na ludzkich wspomnieniach. W tym celu przez kilka tygodni zbierali opowieści świadków historii, które są w spektaklu "Ucieczka - Flucht" krótkie, treściwe i skondensowane. Niekiedy aktorzy przybliżają je w kilku zdaniach, niekiedy w kilkudziesięciu, co pozwala obrazowo, za pomocą dziecięcych wrażeń i ich wyobraźni (świadkowie, którzy podzielili się historiami byli w czasie II wojny światowej małymi dziećmi), oddać realia tamtych czasów.

Główna część spektaklu rozgrywa się na bocznicy kolejowej w Orłowie.
Główna część spektaklu rozgrywa się na bocznicy kolejowej w Orłowie. fot. Marzena Chojnowska
Ponieważ wojna była doświadczeniem, które dotknęło różne państwa i narodowości, zarówno świadkowie, których wspomnienia posłużyły do stworzenia scenariusza spektaklu, jak i odgrywający je aktorzy, pochodzą z różnych państw. Wspomnienia na temat wojny zbierano w Kaliningradzie, Gdyni i Frankfurcie nad Odrą. W spektaklu biorą udział polscy aktorzy (Iwo BochatRadosław Smużny, obaj współpracujący z koproducentem spektaklu Teatrem Gdynia Główna) oraz aktorki z Polski (Magdalena Roźniakowska, od lat mieszkająca w Niemczech), Niemiec (Katja Tannert), Rosji (Vlada Vladislava, także od lat mieszka w Niemczech) i Kazachstanu (Margarita Wiesner, również od lat przebywająca w Niemczech).

Spektakl w Gdyni niemal w całości grany jest po polsku (choć w przypadku Katji Tannert, uczącej się polskich kwestii fonetycznie, niekiedy trochę zniekształcony). Dowiadujemy się o zabawach dzieci przed wybuchem wojny i ich życiu przed bezpośrednim doświadczeniem wojny (w końcu dla każdego człowieka "wojna" zaczęła się kiedy indziej i w innych okolicznościach niż uczą tego w podręcznikach historii) i tytułową ucieczką. Poznajemy małe sekrety czy piosenki bohaterów spektaklu. Fragment wprowadzający w realia wojenne, grany przed wagonami jest nieco za długi. Jednak dość ciekawie wyreżyserował go szef Das Letze Kleinod Jens-Erwin Siemssen.

Jednak to sceny w wagonach, w których aktorzy opowiadają najbardziej traumatyczne zdarzenia, są najważniejszym i najlepszym momentem przedstawienia. Na zdjęciu Radosław Smużny.
Jednak to sceny w wagonach, w których aktorzy opowiadają najbardziej traumatyczne zdarzenia, są najważniejszym i najlepszym momentem przedstawienia. Na zdjęciu Radosław Smużny. fot. Marzena Chojnowska
Aktorzy mając za rekwizyty tylko wielkie drewniane konstrukcje, tworzyli z nich m.in. samochód osobowy, choinkę czy podest. Prezentowane przez nich opowieści to świat wrażeń i zapachów dziecka, które pamięta sklep pełen różności, gdzie było wszystko "od gwoździ po ołówek", czy "tresurę" krakowskich dziewczynek, by potrafiły dobrze służyć Niemcom. Wśród wspomnień znalazły się też pierwsze kontakty z jeńcami wojennymi, pierwsze bombardowania czy przymusowa ucieczka. Ta właśnie część, zdecydowanie najlepsza w polsko-niemieckiej produkcji, odbywa się w czterech wagonach towarowych, do których publiczność wchodzi podzielona na cztery grupy.

W każdym z wagonów aktorzy przybliżają największe tramy wojenne zrelacjonowane przez świadków historii: gwałty, przypadkowe makabryczne odkrycia w lesie, a w najlepszej i najbardziej wstrząsającej ze wszystkich scen - losy dziewczynki, która wraz z swoją mamą, córką sąsiadki i jej matką miała się powiesić. Bardzo pomysłowo wykorzystano przy tym wagony towarowe, które stają się niezwykłą, bardzo mocno oddziałującą na zmysły, sceną. Oprócz samych wstrząsających historii, duże wrażenie robią zamykane z impetem drzwi, półmrok, podejrzane dźwięki, jakie widzowie słyszą w kolejnych wagonach. Pozytywnie zaskakuje również finał spektaklu, gdy bohaterowie docierają do celu, a wojna się kończy. Bo przecież kres działań wojennych poza euforią jest również początkiem szacowania strat i liczenia ofiar.

Do opowiedzenia historii wykorzystana proste gesty, podkreślające opowieści, jak podczas przekazania jeńcowi jabłka, wbrew zakazom matki (na zdjęciu w scence zagranej przez Margaritę Wiesner i Iwo Bochata).
Do opowiedzenia historii wykorzystana proste gesty, podkreślające opowieści, jak podczas przekazania jeńcowi jabłka, wbrew zakazom matki (na zdjęciu w scence zagranej przez Margaritę Wiesner i Iwo Bochata). fot. Marzena Chojnowska
Przedstawienie Jensa-Erwina Siemssena jest doskonałym przykładem udanego spektaklu w przestrzeni nieteatralnej. Choć to dokument, a nie spektakl pełen teatralnych fajerwerków, jego siła rażenia, zwłaszcza podczas scen w wagonach kolejowych, jest bardzo duża. Bardzo dobrze i równo gra cały zespół aktorski, z którego wyróżnić można Magdalenę Roźniakowską i Iwo Bochata. Roźniakowska świetnie, bardzo autentycznie wypada w najbardziej dramatycznych momentach, a Iwo Bochat sprawdza się zarówno w roli nieformalnego przywódcy fragmentu spektaklu w wagonach towarowych, jak i w każdym epizodzie, w jakim bierze udział.

Jednak cały zespół, wraz z dramaturg Zindi Hausmann i muzykami, grającymi na żywo podczas spektaklu - Szymonem JabłońskimMarcinem Koziołem, zasługuje na wielkie brawa. Powstał wręcz modelowy spektakl, bardzo mocno oddziałujący na publiczność i w niebanalny sposób opisujący dramat i okrucieństwo wojny. Szkoda, że szansa, by go zobaczyć w Gdyni, jest jeszcze tylko 16 i 17 lipca oraz w poniedziałek 18 lipca o godz. 19. Potem spektakl jedzie do Piły, Poznania i do Niemiec.

Dodaj zdjęcie do artykułu

Opinie (36)

Dodaj opinię

Dodaj opinię

Odpowiedz

Klikając "wyślij", akceptujesz regulamin dodawania opinii.
zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

22

lutego

Kotka na gorącym blaszanym ... Gdynia, Multikino Gdynia

01

marca

04

marca

Opera na start Gdańsk, Opera Bałtycka

Rozrywka

Planuj tydzień: Futrzak Fest, Bieg Urodzinowy i Smakuj Trójmiasto
Planuj tydzień: Futrzak Fest i Bieg
Miłosna baśń warta Oscarów. Recenzja filmu "Kształt wody"
Miłosna baśń warta Oscarów

Kulinaria

Planuj z nami tydzień

Planuj tydzień: Futrzak Fest, Bieg Urodzinowy i Smakuj Trójmiasto
Planuj tydzień: Futrzak Fest i Bieg