Makbet

Makbet
libretto Francesco Maria Piave na podstawie tragedii Williama Szekspira pod tym samym tytułem
włoska wersja językowa (z polskimi napisami)

Prapremiera światowa: Florencja, 14 marca 1847

Anglicy otaczają ten dramat Szekspira zabobonnym lękiem. Twierdzą, że nikomu jeszcze nie udało się wystawić go z sukcesem. A jednak w teatrach całego świata przynajmniej raz w tygodniu odbywa się premiera tego arcydzieła. Opera Giuseppe Verdiego wiernie przenosi moc jego poezji w wyższą sferę muzyki i podwaja szanse dotarcia z przejmującą opowieścią o człowieku skazanym przez los do serc i umysłów widzów. Próbujemy wtedy zrozumieć, czy rzeczywiście jesteśmy bez szans wobec przeznaczenia, czy też to nasza głupota i zła wola pcha nas na zatracenie i mnoży zbrodnicze uczynki. Rozstrzygnięcie tak poważnych dylematów mało kto kojarzy z salą operową. A jednak wierzymy, że dzięki potędze muzyki to właśnie tutaj prawdziwe katharsis i oczyszczenie sumień jest możliwe. Służymy temu z całą pokorą należną sztuce, ale i z dumą, że dojrzeliśmy jako zespół do takich zadań.

"Makbet" był dziesiątą z kolei operą Verdiego, napisaną w 1847 r. dla florenckiego Teatru della Pergola i dopracowaną oraz poprawioną 18 lat później dla potrzeb premiery w paryskim Théatre-Lyrique. Prapremiera odbyła się pod czujnym okiem Verdiego 14 marca 1847 roku. po przedstawieniu kurtyna szła w górę aż 25 razy, opera okazała się wielkim sukcesem. Ale do czasu. Zniknęła nagle ze scen operowych na kilkadziesiąt lat. Popularność zyskała ponownie w II połowie XX wieku, gdy świat zaczęła nękać plaga totalitarnych rządów.

Sceniczny "Makbet" rozgrywa się w konwencji dwóch przenikających się światów - ziemskiego i nadprzyrodzonego. Nie wiadomo, który jest bardziej koszmarny: czy krwawy świat żywych, nie panujących nad swoimi żądzami, czy upiorny świat duchów o białych obliczach. Niejako łącznikiem między obu światami są czarownice i dwuznaczność ich postaci. "Makbet" Verdiego zostaje wierny koncepcji Szekspira, zachowana została w dziele wyrazistość dramaturgiczna Makbeta i Lady Makbet, którzy przechodzą etapy: od morderstwa dla zdobycia władzy, terroru i wreszcie do upadku i kończącej wszystko śmierci. Partia Lady Makbet uważana jest za jedną z najtrudniejszych, jakie zostały napisane na głos kobiecy. Śpiewaczka w okrutnych dla głosu ariach musi wyrazić silną osobowość, udawaną radość, okrucieństwo, od krzyku przechodzić do szeptu (zawsze jednak wyrażanych środkami wokalnymi), by w finałowej scenie obłędu (po dwóch godzinach śpiewania) ujarzmić głos i emocje, wyśpiewując lunatyczne verdiowskie frazy wymagające ogromnej precyzji, wysiłku i koncentracji.

Partię tytułową w gdańskiej premierze "Makbeta" kreował wybitny włoski baryton Vittorio Vitelli - ceniony wykonawca ról verdiowskich - Makbet to jedna z jego popisowych kreacji. Artysta występuje na tak renomowanych scenach, jak mediolańska La Scala, berlińska Deutsche Oper, La Fenice w Wenecji, Teatro del Liceu w Barcelonie. Vitelli zachwycony jest gdańską produkcją, mówi o niej, że oddaje szekspirowskiego ducha, jest mądra i klarowna.

W partii Lady Makbet partnerowały mu Katarzyna Hołysz i Magdalena Meziner. Vittorio Vitelli wykonał partię Makbeta 5, 7 i 9 września 2010 roku. Następnie partię przejął Leszek Skrla. W pozostałych partiach usłyszymy m.in. Daniela Borowskiego i Adama Palkę jako Banka, Pawła Skałubę i Adama Zdunikowskiego jako Macduffa, Aleksandra Kunach w partii Malcolma oraz Piotra Nowackiego i Andrzeja Malinowskiego jako Lekarza i Zbira.

Kierownictwo muzyczne: Jose Maria Florencio
Inscenizacja i reżyseria: Marek Weiss
Scenografia i kostiumy: Hanna Szymczak
Projekcje: Marek Zygmunt
Przygotowanie Chóru: Dariusz Tabisz
Asystenci dyrygenta: Francesco Bottigliero, Jakub Kontz
 
Wykonawcy:
Makbet: Leszek Skrla, Vittorio Vitelli, Mikołaj Zalasiński (4, 5, 7, 8 II)
Lady Makbet: Katarzyna Hołysz (4, 5, 7, 8 II), Magdalena Meziner, Iano Tamar
Banko: Daniel Borowski (4, 5, 7, 8 II), Adam Palka
Makduf: Paweł Skałuba, Adam Zdunikowski (4, 5, 7, 8 II)
Malkolm: Aleksander Kunach (4, 5, 7, 8 II)
Dama Lady Makbet: Karolina Sikora, Ewelina Wojciechowska (4, 5, 7, 8 II)
Zbir / Lekarz: Andrzej Malinowski, Piotr Nowacki (4, 5, 7, 8 II)
Chór i Orkiestra Opery Bałtyckiej

Premiera spektaklu odbyła się w ramach festiwalu Solidarity of Arts.

Vittorio Vitelli
Laureat głównej nagrody w konkursie Placido Dominga Operalia. Dzięki temu zwycięstwu rozpoczął międzynarodową karierę. Po debiucie w partii Enrica w Łucji z Lammermooru występował na takich scenach, jak La Fenice w Wenecji, Teatro Communale w Bolonii, Teatro Communale we Florencji, Teatro San Carlo w Neapolu, Teatro Massimo w Palermo, Deutsche Oper w Berlinie, Opera Nicejska, Teatro del Liceu w Barcelonie, Teatro Real w Madrycie, Opera w Waszyngtonie. W 2006 debiutował w La Scali, wykonując partię Amonasra w Aidzie pod batutą Riccardo Chailly'ego. Od roku 2008 bierze udział w licznych realizacjach zagranicznych, m.in. Otella we Wrocławiu, Makbeta w Pizie, Aidy na Festiwalu w Bregencji, Manon Lescaut w Lipsku, Trubadura w Liceu w Barcelonie, Attyli w Marsylii, Makbeta w Valladolid. W repertuarze posiada partie w dziełach werystycznych, jednak najbardziej słynie z ról verdiowskich: Rigoletta, Simona Boccanegry, Makbeta, Renata w Balu maskowym, di Luny w Trubadurze, Posy w Don Calosie, Jagona w Otellu, Carlosa w Mocy przeznaczenia, Amonasra w Aidzie. Współpracował z wybitnymi dyrygentami oraz reżyserami (Claudio Abbado, Gary Bertini, Daniel Oren, Carlo Rizzi, Zubin Metha, Nello Santi, Silvio, Daniele Gatti, Bruno Bartoletti, Marco Armiliato, Pier Luigi Pizzi, Graham Vick, Hugo De Ana, Lambert Puggelli, Liliana Cavani, Roberto De Simone, Giuseppe Bertolucci, Gilbert Deflo).W dorobku posiada szereg nagrań dzieł klasyki operowej.